Wanneer je kind gedrag laat zien waar je als ouder moeilijk mee om kunt gaan, kun je soms met je handen in het haar zitten.
Er wordt niet naar je geluisterd. Je voelt je niet gerespecteerd. Er wordt over je grenzen gegaan. Langzaam raak je uitgeput en gefrustreerd en merk je dat je geduld begint op te raken.
Voor je het weet, kom je samen in een vicieuze cirkel terecht. Een cirkel waarin het ongewenste gedrag juist méér ongewenst gedrag lijkt op te roepen.
Is dat herkenbaar?
Hoe kan zo'n situatie oplopen?
Stel, je kind heeft een driftbui.
Op dat moment heb jij daar eigenlijk geen ruimte voor. In je hoofd ben je bijvoorbeeld bezig met alles wat nog geregeld moet worden voor de zomervakantie.
Je kind merkt dat je er niet helemaal bij bent en wordt nog driftiger om jouw aandacht te krijgen. Jij merkt dat je hoofd begint over te lopen en verheft je stem.
Je kind reageert daarop door harder te huilen en te schreeuwen.
Jij wilt dat het stopt, maar in plaats daarvan wordt het alleen maar erger. Uiteindelijk voel je vooral machteloosheid. Misschien pak je je kind vast om de situatie te stoppen. Je kind voelt zich daardoor nog vervelender en jijzelf eigenlijk ook.
Hoe heeft het zo ver kunnen komen?
Wat gebeurt er onder de oppervlakte?
In zo'n situatie lopen verschillende processen door elkaar.
Je kind voelt zich misschien niet gezien in zijn of haar boosheid en zoekt jouw aandacht of steun.
Tegelijkertijd ben jij met je hoofd ergens anders. Misschien voel je je alleen verantwoordelijk voor alles wat geregeld moet worden. Misschien ben je moe. Misschien heb je het gevoel dat je alles alleen moet dragen.
Dan lukt het jullie allebei niet goed om er voor elkaar te zijn, terwijl jullie dat misschien juist allebei nodig hebben.
Daarom kan het helpen om eens in de spiegel te kijken.
Kinderen kunnen soms iets zichtbaar maken wat bij onszelf onder de radar is gebleven.
Durf je daarnaar te kijken?
Zit er iets in de weg waardoor je op dat moment niet de rust en aandacht kunt geven die je eigenlijk zou willen geven?
En misschien wordt er bij jou tegelijkertijd een andere knop ingedrukt:
Wanneer die twee dingen tegelijk gebeuren, kan een situatie heel snel escaleren.
Wat kan helpen?
Door te begrijpen wat er tussen jullie gebeurt, kun je wat meer afstand krijgen van de situatie.
Het gedrag voelt dan misschien minder onbegrijpelijk of persoonlijk. Dat alleen al kan meer rust geven, bij jou én bij je kind.
Met gedrag proberen kinderen vaak iets duidelijk te maken.
Je zou het bijna als een cadeautje kunnen zien. Al begrijp ik heel goed dat het midden in een hectisch moment absoluut niet zo voelt.
Toch kan het interessant zijn om later terug te kijken.
Denk bijvoorbeeld eens aan een moment waarop het beter ging.
- Wat was er toen anders?
- Hoe ging het op dat moment met jou?
- Hoe lukte het je toen om rustiger te blijven?
- Hoe reageerde je op je kind?
- Wat deed jij waardoor de situatie anders verliep?
Als je daarop terugkijkt, kun je vervolgens vooruitkijken.
Hoe zou je het de volgende keer willen aanpakken?
Wat zou je anders willen doen?
En hoe kun je tegelijkertijd mild blijven voor jezelf over wat er eerder is gebeurd?
Iedereen doet weleens iets waar hij of zij later spijt van heeft. Dat betekent niet dat je geen nieuwe kans krijgt.
Je geeft je kind immers ook steeds opnieuw een nieuwe kans.
Herstellen met elkaar maakt ruimte om het de volgende keer anders te doen.
Wanneer kinderen voortdurend ruzie maken
Een ander voorbeeld uit de praktijk:
Je merkt dat je steeds gefrustreerder raakt. Je hebt het gevoel dat je voortdurend als politieagent moet optreden. De kinderen lijken geen rekening met je te houden en je geduld is al minimaal.
Misschien voelt het zelfs alsof ze het expres doen om jou uit te dagen.
Ook hier kan een vicieuze cirkel ontstaan.
De kinderen maken ruzie. Jij zegt steeds dat ze moeten stoppen, maar ze houden niet op.
Je gaat je stem steeds meer verheffen en de kinderen lijken juist nóg meer ruzie te maken. De spanning loopt verder op totdat ze misschien fysiek naar elkaar worden.
En bij jou komt opnieuw dat gevoel van machteloosheid naar boven.
Uiteindelijk geef je ze allebei een tablet of telefoon.
De ruzie stopt misschien, maar van binnen voel jij nog steeds de onmacht en teleurstelling.
Kijk ook naar wat er bij jou gebeurt
Juist dan kan het waardevol zijn om jezelf een paar vragen te stellen:
- Hoe heeft dit kunnen gebeuren?
- Wat merk ik bij mezelf?
- Hoe deed ik het op momenten waarop de kinderen minder ruzie maakten?
- Ben ik moe?
- Voel ik mij alleen?
- Heb ik het gevoel dat iemand rekening met mij houdt?
- Welke ouder wil ik graag zijn voor mijn kinderen?
- Wat gebeurt er in mij op het moment dat mijn kinderen ruzie maken?
We proberen vaak eerst het gedrag van kinderen te verklaren.
Maar om een patroon echt te begrijpen, is het ook belangrijk om naar je eigen aandeel en emoties te durven kijken.
Misschien voel je je alleen staan.
Misschien heb je geen hulp gevraagd omdat je ervan uitging dat die hulp er toch niet zou zijn.
Misschien wilde je iemand anders niet belasten omdat diegene het ook al druk heeft.
Maar wat gebeurt er wanneer je lange tijd geen aandacht aan jezelf hebt kunnen geven?
Kun je dan werkelijk met rust en aandacht een ruzie tussen je kinderen begeleiden terwijl er bij jou van alles speelt?
Dat is ontzettend moeilijk.
Hulp vragen kan onderdeel zijn van de oplossing
Ik nodig je uit om je gedachten en aannames eens te onderzoeken.
Praat met iemand bij wie je je veilig voelt.
Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen:
Of:
Jezelf kwetsbaar opstellen en hulp vragen kan juist ruimte maken.
Een ander gesprek met je kinderen
Ook met kinderen zelf kun je op een rustig moment terugkijken op wat er gebeurt.
Niet midden in de ruzie, maar juist wanneer iedereen weer rustig is.
Je kunt bijvoorbeeld vragen:
- Wat zou papa zeggen wanneer jullie ruzie maken als hij hier zou zijn?
- Wat merken jullie aan mama wanneer ze boos wordt?
- Hoe is mama anders boos dan papa?
- Hoe zorgt papa ervoor dat een ruzie stopt?
- Wat zou hij dan doen?
Zo kan er een ander gesprek ontstaan dan het gesprek dat jullie normaal gesproken tijdens een conflict voeren.
Je hoeft dan niet alleen de politieagent te zijn die probeert de ruzie te stoppen. Er ontstaat ruimte om samen nieuwsgierig te worden naar wat er eigenlijk gebeurt.
Soms kan het ook helpen om samen te tekenen of de situatie op een andere creatieve manier in kaart te brengen.
Echte aandacht voor elkaar kan dan energie geven in plaats van alleen energie kosten.
Zorg voor jezelf hoort er ook bij
Aandacht voor jezelf is hierin belangrijk.
Wanneer je lange tijd niet goed voor jezelf hebt kunnen zorgen of je batterij niet hebt kunnen opladen, wordt het veel moeilijker om er met rust en aandacht voor een ander te zijn.
Kinderen hebben vaak sterke voelsprieten. Hun gedrag kan soms zichtbaar maken dat er iets moet veranderen.
Ze kunnen daarmee spiegels zijn.
Ze laten ons zien hoe we er zelf op dat moment eigenlijk voor staan.
Bewust ouderschap betekent daarom niet dat je altijd alles goed moet doen. Het betekent ook dat je kunt reflecteren op wat er in jezelf gebeurt en aandacht durft te geven aan gevoelens die in de weg zitten.
En dat hoeft niet alleen.
Ook wanneer je lange tijd hebt gedacht dat je alles zelf moest dragen, mag je hulp vragen.
Soms kan een kleine tussenkomst, een gesprek of een andere manier van kijken al verschil maken.
Vanuit zorg voor jezelf kan opnieuw ruimte ontstaan voor aandacht en verbinding. En wanneer die ruimte er is, kunnen ruzies en strijd binnen het gezin verminderen.
Zo kun jij het ouderschap weer met meer rust en energie dragen.
Heel veel kracht, plezier en verbinding gewenst.
Kim